VỀ ĐẶC ĐIỂM – VỊ TRÍ CỦA LÀNG ĐẠI LỘC, XÃ ĐIỀN LỘC

HUYỆN PHONG ĐIỀN, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Làng xã Việt Nam có từ thuở xa xưa, trước khi nhà nước phong kiến trung ương tập quyền được hình thành, các nhóm cư dân tập hợp thành cộng đồng làng xã. Đến thời Trần, đặc biệt là thời Hậu Lê, làng xã từng bước được hoàn chỉnh dần vê cơ cấu tổ chức và tục lệ của mỗi làng xã.

Làng Đại Lộc nằm ở vị trí trung tâm của xã Điền Lộc, cũng là trung tâm của các làng vùng Ngũ Điền.

Làng cách trung tâm Tỉnh lỵ Thành phố Huế 35km về hướng Đông Bắc,cách trung tâm Huyện lỵ Thị Trấn Phong Điền 15km về hướng Đông.

Phía Đông giáp Làng Mỹ Hòa ,Tân Hội.

Phía Tây giáp Làng Hòa Xuân.

Phía Nam giáp Làng Thế Chí Tây.

Phía Bắc giáp Kế Môn.

Đất Làng hình chữ nhật chiều dài 2km ,chiều rộng 3,2km, ngoài ra còn có một số diện tích ở phía Tây Nam 0,6km2 mặt trước Làng Thế Chí Tây, ở phía Tây Bắc là 1,5km2 mặt trước Làng Kế Môn.

Tổng thể diện tích tự nhiên có 8,5km2, trong đó có 250ha đất canh tác dành cho trồng lúa và 50ha đất dành cho trồng rau màu.

Phía trước Làng có dòng sông Ô Lâu mãi chảy từ thượng nguồn về phá Tam Giang, không những tưới tiêu bồi đắp cho đồng ruộng thêm phù sa, chính nhờ có dòng sông này mà từ thuở xa xưa một số dân Làng đã dùng thuyền chèo để tiếp cận với đất Kinh Thành, Dinh thị để giao lưu trao đổi hàng hóa, phá thế phát triển kinh tế chỉ là sản xuất chăn nuôi tạo tiền đề để mở mang dịch vụ thương mại, ngành nghề mà các làng quê khác từ xưa hiếm có, do vậy mà ca dao, dân ca có câu:

“Thuyền về Đại Lược

Duyên ngược Kim Long

Đến nơi đây là chổ rẽ của dòng

Bạn về quê bạn biết gửi lòng về mô”.

Ven sông Ô Lâu, tiền đề đã được bê tông kiên cố, không những để ngăn lũ tiểu mãn và triều cường bảo vệ mùa màng, mà còn dành cho giao thông trên đồng ruộng nối liền của các làng xã trong vùng.

Phía giữa Làng có đường Quốc Lộ 49b băng sang trước đây là Tỉnh Lộ 68 ngang đường Quốc Lộ là song song một loạt các trục đường  thẳng tắp rẽ vào từng thôn xóm đã vốn có từ xa xưa, như ông cha đã thực hiện quy hoạch, tất cả đều được bê tông không còn một chổ đất trống để cho các cháu chơi bi, tả vụ như thời thơ ấu.

Phía sau Làng là đồi cát trắng được phủ cây xanh với khu nghĩa địa rồi đến biển đông. Chính đồi cát trắng và cây xanh này là chiến hào tự nhiên rất lợi cho cư dân trong Làng, nó như một bức tường thành ngăn cản những cơn gió biển trong mùa mưa bão và trữ một lượng nước ngầm cho cây trồng và sinh hoạt trong mùa hạ.

Phía trên và dưới của Làng đều đều có kênh dẫn nước  từ độn cát do mưa gây nên về với sông Ô Lâu, hòa chung dòng chảy trong mùa Thu Đông, Xuân  Thu thì lại lấy nước tưới cho đồng ruông càng thêm xanh tốt.

Làng Đại Lộc trước đây đồng hành  về mặt hành chính  nhà nước là Thôn Đại Lộc, nay do dân cư phát triển Thôn Đại Lộc không còn, Làng Đại Lộc vẫn được bảo tồn. Bởi vậy, trong Làng được hình thành 5 Thôn, trước đây gọi là Giáp, xa hơn nữa gọi là Ngụ, Làng có 19 Xóm được mang các tên gọi sau đây:

Về Thôn : Thôn Nhất Đông, Thôn Nhì Đông, Thôn Nhì Tây, Thôn Nhất Tây và Thôn Giáp Nam.

Về Xóm : Xóm Toán, xóm Trà, xóm Cai , xóm Cường, xóm Vịnh, xóm Ngại, xóm Dực, xóm Đình, xóm Lấp, xóm Kế, xóm Đạo, xóm Mung, xóm Khe, xóm Rồn, xóm Mới, xóm Thổ Sơn, xóm Chợ , xóm Bến và xóm Đồng Dạ.

Đình Làng được đặt trước khu cư dân, gần chính diện trun g tâm của Làng theo hướng chênh Tây, hãy cùng chung tay góp sức đại  tu Đình Làng. Trong Làng có 34 tộc họ, những tộc họ họp lại là hết sức quan trọng trong việc lưu trữ lịch sử và bồi đắp truyền thống với xây dựng Làng xã. Nơi đây cũng là cái gốc  để mời gọi dân làng xa phương luôn luôn hướng về quê hương, tổ tiên dòng tôc. Trong mỗi tộc họ  hầu hết đều có mối quan hệ gắng bó với nhau bên  nội với bên ngoại, từ họ này sang họ khác.

Nhà thờ tổ tiên của các tộc họ  hầu hết xây dựng khang trang, cổ kính, trang nghiêm và ấm cúng phần nhiều là nằm về phía đồi cát sau Làng, nhìn vào cho ta thấy xưa kia khi tổ tiên khai canh lập nghiệp là cư dân quá ít ỏi, bởi vậy nên chỉ quanh quẩn dọc theo đồi cát, xa sông nước để tránh lũ lụt thiên tai.

Chợ Đại Lộc còn gọi là chợ Đại Lược là một trong hai chợ có qui mô và lưu lương người với hàng hóa lớn nhất huyện, tọa lạc ở phía Tây bắc của Làng có diện tích 15.000m2 ven đường Quốc Lộ 49b, đường liên tỉnh lộ 4, đường vào khu nuôi tôm công nghiệp trên cát ven biển của Tỉnh và đường ra bãi tắm biển, với bến đò là điều kiện thuận lợi cho nơi hơp chợ của người dân từ địa phương về đây để giao thương buôn bán, luân chuyển hàng hóa, cả đường bộ lẫn đường sông.

Hầu hết các cơ quan chính trị, hành chính, kinh tế, các cở sở giáo dục, y tế, thông tin, thể thao .v.v. của xã Điền Lộc đều đươc đóng  trên địa bàn Làng, đây là cơ hội tốt cho dân cư Đại Lộc phát triển về mọi mặt.

Nhìn tổng thể về địa hình Làng được thiên nhiên ban tặng, với qua bao thế hệ đi trước dày công xây dựng, Làng Đại Lộc có thể là một Làng quê có cảnh đẹp thông thoáng, ngăn nắp, thuận lợi và phát triển trong những Làng xã của Việt Nam.

Về khí hậu cũng như bao vùng quê khác ở Trị Thiên, khí hậu quanh năm nắng, gió, mưa, bão đan xen vận hành, vào xuân khí trời còn se lạnh, mùa hạ nắng vàng gây gắt với gió Lào khô kiệt, trung thu ít cảnh trăng thanh, từ tháng 8 đến tháng 10 mua bão và ngập lụt thường xuyên, tháng 11, 12 thì lại rét, có năm rét đậm kéo dài  nhưng lại ít  mưa hơn.

Dân cư có mặt tại đất Làng  cách đây khoảng hơn bốn trăm năm về trước, di cư từ vùng Thanh, Nghệ trong cuộc Nam tiến, mở mang bờ cõi để khai khẩn lập Làng (theo truyền khẩu).

Hiện nay cư dân trong Làng có 915 hộ với 4410 người, có 53% lao động nghề nông ( Trong đó có nhiều lao động có nghề phụ khi nông nhàn) 47% lao động là thương mại  dịch vụ và nghề tiểu thủ  (Bao gồm cả lao động làm ăn phương xa hàng năm có trở về). Ngoài ra dân gốc Làng Đại Lộc hầu hết có mặt, sinh sống, công tác trên khắp các vùng miền đất Việt Nam. Một số khác ở nước ngoài, nhưng tập trung hơn là ở phía Nam và Tây Nguyên, nơi nhiều nhất là thành Phố Hồ Chí Minh, tỉnh Đắc Lắc , Lâm Đồng,v.v… Không thể kể xiết nhưng chắc chắn số dân đó không ít hơn số dân nội tại trong Làng hiện nay.

Dân Làng sống sùng kính Tổ tiên ông bà và tín ngưỡng tôn giáo , để ghi công lớn lao của bao thế hệ ông cha đã xây dựng nên làng xã, dòng tộc và gia đình. Do vậy cũng như các hương Thôn khác  hàng năm đều có 2 lễ chính của Làng và tộc, họ gọi là “ Xuân Thu nhị kỳ”. Các lễ trong năm của Làng gồm: 0 giờ của ngày mùng 01 Tết lễ giao thừa, ngày mùng 4 Tết là lễ kì an đầu năm gọi là Xuân tế, ngày mùng 9 Tết là lễ Tế âm hồn tại truông xóm Đình, trung tâm Làng ở khu nghĩa địa. Trước lễ dân trong Làng rãi khắp khu nghĩa địa để chạp mộ cho những mộ chưa chạp trong mùa chạp mộ năm trước do không có thân nhân và họ tộc gọi là vô tự . Đến ngày 8 tháng 7 lễ tế ngày tại Đình gọi là Thu tế, cùng với các lễ tế tại đình Làng có lễ tế Nghè Ông Xạ, am Mụ Bà, người có công lớ với đất và dân làng.

Đối với tộc họ hàng năm từ ngày 20 tháng 9 đến hết tháng 10 cá biệt có họ tộc tháng 11 đều tổ chức chạp mộ và cúng lễ tại nhà Thờ tộc họ. Tập trung cao điểm nhất là từ ngày mùng 2 tháng 10 đến ngày 10 tháng 10.

Từ sùng kính tổ tiên ông bà nên trải qua hàng trăm năm, mặc dù có biết bao cuộc chiến tranh và thiên tai. Làng mạc bị đốt phá, nhà thờ tộc họ bị hủy hoại nhưng hầu hết các tộc họ đều giữ lại được gia phả của mình và từng bước bồi đắp cho lòng người thêm ấm.

Về tín ngưỡng đại đa số dân làng là theo đạo Phật, một số theo đạo Thiên chúa giáo và số khác không theo đạo nào, nhưng vẫn thiết bàn thờ chính diện như người theo Phật.

Phải nói thêm rằng trên mảnh đất Đại Lộc khi có con người, tổ tiên ông cha ta đặt chân khai hoang lập Làng đến nay đã trải qua gần 20 đời, với hơn 4 thế kỷ (theo truyền khẩu), trong thời kỳ đầu tụ cư của Quý ngài, có họ đến sớm, người muộn nhưng tất cả đều yêu thương, đùm bọc , đoàn kết, chung sức, đồng lòng để chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt, từng bước xây dựng cuộc sống, biến vùng đất hoang vu, ngập úng thành vùng đất dân cư sầm uất, trù phú, tài phúc và phát triển đến ngày hôm nay.

Cùng toàn thể bà con dân Làng Đại Lộc yêu mến!

Cuộc đời theo dòng chảy, thời gian cứ trôi mãi, những hiện hữu trên đời có thể còn cũng có thể mất. Nhưng lịch sử và những phong tục, tập quán tốt đẹp của Làng Đại Lộc do Quý ngài, tổ tiên ông cha ta gạn đục khơi trong để dệt thêu, xây dựng nên thì sẽ không bao giờ mất. Những gì tốt đẹp mà dân làng Đại Lộc có hôm nay và tiếp tục phát triển lên tầm cao mới, ngoài sự  phấn đấu nổ lực của dân làng qua các thế hệ mà đặc biệt hơn cả,  là những tổ tiên khai hoang lập nghiệp đã dành lại cho chúng ta ngày nay và tiếp nối các thế hệ mai sau.

Càng tự hào về truyền thống của Làng ta bao nhiêu, người dân Đại Lộc dù ở nội tại hay phương xa cũng như nước ngoài càng tràn đầy yêu quý, trân trọng nghiêng mình kính cẩn, tưởng nhớ đến Quý ngài, tổ tiên và các thế hệ ông cha đã dày công xây dựng nên quê hương Đại Lộc.

Từ diễn đàn này với trong cuộc sống bình an và hạnh phúc của mọi người, mỗi người dân Đại Lộc hãy tiếp tục phát huy truyền thống quý báu của Làng và luôn gắn chặt tình làng, nghĩa xóm muôn đời chớ quên. Với lòng yêu quê hương đất nước, chung sức chung lòng đóng góp tài năng, trí tuệ cả tinh  thần lẵn vật chất xây dựng làng Đại Lộc không ngừng phát triển về mọi mặt trong thời kỳ công nghiệp hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và hội nhập quốc tế, nhưng vẫn giữ gìn, nâng niu, bồi đắp và phát triển các phong tục tập quán tốt đẹp của quê hương do tổ tiên ông cha ta dày công xây đắp để lại.

Xin kính chúc quý vị sức khỏe, hạnh phúc, thành đạt.

Xin chân thành cám ơn!

BAN HƯƠNG SỰ, CÁC TỘC HỌ LÀNG ĐẠI LỘC

Trân trọng kính giới thiệu